De uitdagingen die momenteel van buiten de organisatie naar binnen komen, zijn groots en soms meeslepend. Stikstof, klimaat, woningmarkt, energie, personeel: er ligt nogal wat op ons bord. Positief bekeken leven we in historisch impactvolle tijden. We maken het mee en we kunnen er ook invloed op uitoefenen. Dat maakt deze tijd niet alleen ingewikkeld, maar ook interessant.
Door Gert Jan Schop
Eigenaarschap vraagt om ruimte en vertrouwen
In veel organisaties merk ik dat er wisselend met veranderingen wordt omgesprongen. De laatste tien jaar zag je een duidelijke tendens waarbij verantwoordelijkheden en eigenaarschap lager op de werkvloer werden gebracht. Schoorvoetend, want meer verantwoordelijkheden lager op de werkvloer betekent ook minder gevoel van in control zijn. Zo is in een enkele zorginstelling het concept van zelfsturende teams ingevoerd en een paar jaar later weer volledig teruggedraaid. Op deze wijze jojoën met de sturingsfilosofie van je organisatie zorgt niet voor een consistente lijn in je organisatieontwikkeling.
De ontwikkeling waarbij medewerkers meer ruimte krijgen voor eigen verantwoordelijkheden en eigenaarschap en ook betrokken worden bij de besluitvorming is onomkeerbaar. Het cultiveren van deze lijn biedt organisaties perspectief. Medewerkers die autonomie ervaren, zijn meer tevreden en betrokken. Ze zijn minder vaak ziek en zorgen voor een goede kwaliteit van producten en diensten. Dit leidt tot tevreden klanten. Tevreden klanten zorgen voor meer afzet en omzet en dus tot betere resultaten.
In spannende tijden verschuift de regie naar boven
In spannende tijden hebben directies en Raden van Bestuur de neiging om in de control-stand te schieten, snelle besluiten te nemen (goed wanneer het echt crisis is) en de besluitvorming ‘boven in de organisatie’ te nemen. De broze ontwikkeling om verantwoordelijkheid en eigenaarschap lager in de organisatie te brengen, wordt hiermee tenietgedaan. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard.
Betrek verschillende lagen bij belangrijke besluiten
Juist wanneer we besluiten met impact moeten nemen, loont het de moeite om eerst te vertragen. Wanneer je op tijd begint, is daar meestal ook ruimte voor. In alle lagen en afdelingen van de organisatie zit waardevolle informatie die nodig is om tot besluitvorming te komen. Van een directeur mogen we verwachten dat die vooral de macro- en meso-ontwikkelingen kent, de middenmanager heeft vooral zicht op het functioneren van de organisatie en de medewerkers weten vaak heel goed wat klanten, cliënten, patiënten of studenten nodig hebben en hoe zij waarschijnlijk zullen reageren.
Verbinding vergroot het draagvlak voor verandering
De kwaliteit van de besluitvorming en het draagvlak voor besluiten nemen toe naarmate we collega’s uit de hele organisatie betrekken. Daarvoor is nodig dat directie, middenmanagement en medewerkers continu met elkaar in verbinding zijn én blijven.
In de module Verandermanagement & Organisatiekunde komen dit soort ontwikkelingen uitgebreid aan bod. Je leert veranderingen analyseren en vertalen naar een aanpak die rekening houdt met gedrag, draagvlak en eigenaarschap. Plan nu een persoonlijk adviesgesprek en ontdek of de module bij je past.
– Gert Jan Schop is organisatieadviseur, ondernemer en algemeen directeur van Bedrijfskunde Opleiding Utrecht (BKOU). Hij heeft ruim 30 jaar ervaring met strategie, bedrijfsvoering en verandermanagement. Bij BKOU geeft hij les in Verandermanagement & Organisatiekunde en begeleidt hij afstudeerders. Daarnaast adviseert hij organisaties bij complexe verandertrajecten. Praktisch, scherp en altijd met oog voor mensen.
